Ana Sayfa>Başkanlık>DPB ile İlgi Genel Bilgiler>Devlet Personel Dairesinin Kuruluşu, Görevleri ve Teşkilat Yapısı

Devlet Personel Dairesinin Kuruluşu , Görevleri ve Teşkilat Yapısı

1960 yılında Türkiye’nin yönetim yapısına iki yeni merkezi kurumun kazandırılmasına karar verilmesi neticesine Devlet Planlama Teşkilatı ile aynı dönemlerde kurulan Devlet Personel Dairesinin kurulmasına yol açan gelişmeleri ele alacak olursak:

       Kamu yönetiminin tümünü kapsayan ortak bir personel politikası ile yeni ve uygun yöntemler geliştirip bunları değişen şartların ışığı altında gözden geçirip sürdürmek amacıyla Türkiye’de merkezi bir personel örgütü kurulması fikri, ilk olarak 1950’de hazırlanan Barker Raporunda zikredilmiş; bu rapordan üç ay sonra James W.Martin ile Frank C.E. Cush tarafından hazırlanan raporda yetki alanı bütün bakanlıkları, katma bütçeli kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ile yerel yönetimleri kapsayacak merkezi bir personel Dairesinin kurulması önerilmiş; 1952 yılında Prof. Leimgruber tarafından hazırlanan bir diğer raporda “zat işleri”nin yerine geçecek bir örgütün kurulabileceğine yer verildiği; 1959 yılında ise Chailloux-Dantel tarafından hazırlanan raporda Türk personel rejiminde göze çarpan ferdiyetçi ve ilkesiz uygulamalara son vermek amacıyla tüm kamu personelini kapsayacak genel bir personel örgütünün oluşturulması, kurulacak bu örgütün tespit edilen sorunları geniş bir bakış açısıyla ele alarak bilimsel, ekonomik, kültürel ve insani çerçeveler bakımından incelemesi gerektiği yoksa sadece bir icra bürosu olarak kalmaya mahkum olacağı belirtilmiştir. Türkiye’de merkezi bir personel örgütünün kurulmasını, çok önemli ve zaruri bir ihtiyaç olarak gündeme getiren bu raporlar, hiç kuşkusuz Devlet Personel Dairesinin kurulmasını hızlandıran ve ateşleyen önemli araştırmalar olmuşlardır.

       Nitekim, 1956 yılında Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanarak TBMM’ye sunulan Devlet Personel Kanunu Tasarısı bu raporlardaki önerilerin hayata geçirilmesine yönelik bir düzenleme girişimi olarak ortaya çıkmaktadır. Tasarıda, Türk personel rejimine ilişkin sorunlara çözüm getirmek amacıyla gerekli çalışmaları yapacak Başbakanlığa bağlı Devlet Personel Dairesi kurulması öngörülerek, Dairenin nasıl ve kimlerden oluşturulacağı, görevlerinin ne olacağı belirtilmiştir. Tasarıya göre Dairenin görevleri; kurumların aynı nitelikli işleri için eşit ve adil ücret prensibini gerçekleştirmek, önceden belirlenen objektif esas ve ölçülere göre memur ile hizmetlileri sınıflandırmak, kadroları kurumların ihtiyaçlarına uygun hale getirmek, hizmetli unvanlarını standartlaştırmak, askeri kadrolardan lüzum görülenleri sivil kadroya veya sivil kadroların askeri kadroya geçişi ile ülkenin ekonomik ve mali durumunu gözetmek suretiyle maaş, ücret ve özlük haklarında yapılması gereken değişikliklere ilişkin teklifte bulunmak, Kanun tasarısında belirtilen mevzuat projelerini hazırlamak olarak, belirtilmekteydi.

       Devlet Personel Kanunu Tasarısı personel rejimine ilişkin genel bir düzenlemeyi öngörmesine ve kanunlaşmamasına rağmen, Devlet Personel Dairesinin kurulmasını amaçlayan ilk kanuni düzenleme girişimidir. Bu tasarıya gelen eleştiriler arasından Mıhçıoğlu’nun görüş ve önerilerini incelediğimizde, tasarının Devlet Personel Dairesinin kurulmasına ve görevlerine ilişkin olan bölümlerinin diğer bölümlerine oranla daha önemli reform girişimi olarak algılandığı görülmektedir. Mıhçıoğlu kamu personelinin yetiştirilmesi sorununun yakın bir zamana kadar ilgili bakanlıkların sorumluluğuna bırakıldığı, zamanla bu sorumluluğun merkezi personel örgütlerine devredildiğini ülkelerden emsaller göstermek suretiyle belirtmiş ve ülkemizde kurulması düşünülen Devlet Personel Dairesinin bu amaca hizmet etmesi gerektiği üzerinde hassasiyetle durmuştur.

        Yukarıda belirtilen uzman raporları ile kanunlaşamadığı halde geleceğe ışık tutan Devlet Personel Kanunu Tasarısı ve bu tasarıya gelen eleştiriler, ülkemizde personel sorunlarını çözecek merkezi bir personel örgütünün kurulmasının artık zamanının geldiğinin işaretini veriyorlardı.

        Dairenin kurulması, o tarihlere kadar personel yönetiminden sorumlu kurum olan Maliye Bakanlığınca hazırlanan ve yapılan müzakerelerle kanunlaşan Devlet Personel Dairesi Kurulması Hakkında Geçici Kanun Tasarısı sayesinde gerçekleşmiştir. Tasarının genel gerekçesinde; kamu personelinin ücret rejimini belirleyen mevzuatın anlaşılması güç olduğu ve adeta içinden çıkılmaz bir hale gelmiş bulunduğu belirtilerek, kurulması öngörülen Dairenin ücretle hizmet arasında uyum sağlanması, ücretin nesnel kıstaslara dayandırılması, ücretlerin günün şartlarına uygun hale getirilmesi, kurumların çalışanlarına ek menfaatler sağlamak için bozdukları ücret hiyerarşisinin düzeltilmesi, benzer görevler için farklı dereceler oluşturulmasının önüne geçilmesi amacıyla kurulduğu ifade edilmiştir.

        Tasarıya ilişkin akademik çevrelerin görüşlerine bakıldığında; Kamu personeline ilişkin işleri bir merkezden düzenleyecek, gerek mevzuatta gerekse uygulamalarda ortaya çıkabilecek uyumsuzlukların ortadan kaldırılmasına hizmet edecek merkezi bir personel dairesinin kurulması isabetli görülmüş, personel reformunun ilk adımı olarak tüm kamu personelini kapsayacak bir kanunun hazırlanması yerine gerekli tedbirleri alacak ve ilgili mevzuat hazırlayacak bir örgütün kurulmasıyla başlangıç yapılması tercihinin de uygun bir girişim olduğu belirtilerek, Dairenin Başbakanlığa bağlı olarak kurulmuş olmasının, yerinde bir karar olduğu belirtilmiştir.